Key to Happiness

Happiness. It is what all we tend to since childhood. A child feels the happiness from parents’ love, petting up to desired toy or candy. These are the boundaries of happiness in childhood. By age they change. The parents’ love and the favorite toy are not sufficient to make you happy any longer.

At school age the happiness has very bright and material nature. If in childhood the baby seems not to be able to analyze the surrounding events or compare the facts and situations, so at school age this happens. At teenage the happiness has certainty due to physical structure, look, fine pen, rubber with smell, nowadays also with the degree of technical equipments capacity (iPhone, iPad, and notebook). Such approach may continue in teenage years depending on change of value system during the formation of personality.

As I have already mentioned the boundaries of happiness widen, get narrower or certainty by the years, in other words they change. Each has his own definition of happiness. For one it has material nature, for another it is something abstract, spiritual. Although, in both cases the sense of happiness refers to inner feelings. You are happy if you are satisfied from inside not taking into account whether the source is of a material or spiritual nature.

Examining the issue more enlarged, in the global sense I have come to a conclusion that to achieve full happiness each should keep the norms of coexistence starting form the interpersonal level up to universal. Especially in case of the latest geopolitical and economic globalization the necessity has increased. The world is being globalized. Today, when the world, all types of communication are so available it is hard to avoid the globalization. There exist such issues which concern all and to avoid them is impossible. As a prove to this can serve the conversion of G6 (group of six) to G8 and today already to G20. Undeniable proof.

The human being and the world develop in parallel with some deviations of course and in many cases not at the same time and tuneful. During the development of the world and humanity all the observations, comparisons are projected on human-family-state tridimensional model. As the state can be observed on a family model, in the same way the world and all the staff happening in it can be analyzed on the same model. The family is happy if there exists peace and love, emphasis on peace. There is no peace if the norms of coexistence are not kept. The norms of coexistence are the natural human rights, which are adopted in different legal norms and international conventions. The democratic values are undeniable anymore. They are reality this way or the other. Let me finish my thought with this, “the natural human rights can be limited where the other’s natural human rights begin”. And exactly this let us consider as the key to happiness. This is the only formula to happiness.

It doesn’t matter how much people love each other if even a single norm of coexistence breaks so this leads to sad results. In global sense this severance leads to wars, and on interpersonal level leads to different conflicts, complaints, disappointments because of which a human being doesn’t feel himself happy any longer.
I think that a corresponding legal norm should be carried out on interpersonal, intercultural and humanity coexistence so that people can have a chance to achieve their happiness legally and in case of necessity will be able to restore the violated rights of happiness.

And if serious, so as an example of such a legal norm can be considered the institute of marital agreement in developed countries. This way or the other we all are familiar with the marital agreements. As to me a perfect solution on interpersonal level.

All in this world starts and ends on interpersonal level.   

January 26, 2012

Երջանկության բանալի

Երջանկություն: Թերևս սա հենց այն է, ինչին բոլորս ձգտում ենք դեռ մանկուց սկսած: Երեխան երջանկության զգացում է ապրում ծնողների սիրուց, գուրգուրանքից մինչև ցանկալի խաղալիք կամ համեղ քաղցրավենիք: Երջանկության սահմանները սրանք են մանուկ հասակում: Տարիքի հետ դրանք անշուշտ փոխվում են: Այլևս ծնողական սերն ու սիրելի խաղալիքը բավարար չեն երջանիկ լինելու համար:

Դպրոցական տարիներին երջանկությունն ունի շատ վառ ու առարկայական բնույթ: Ասենք, եթե մանուկ հասակում երեխան, կարծես թե ունակ չէ վերլուծել շրջապատում տեղի ունեցող իրադարձությունները կամ համեմատության ենթարկել փաստերն ու իրավիճակները, ապա դպրոցական տարիքում դա տեղի է ունենում: Դեռահասության տարիքում երջանկությունն ունի հստակ որոշակիություն` պայմանավորված ֆիզիկական կառուցվածքով, արտաքին տեսքով, լավ գրիչով, հոտով ռետինով, մեր օրերում արդեն նաև տեխնիկական հագեցվածության աստիճանով (այֆոն, այփադ, նոութբուկ): Նման մոտեցումը կարող է նաև շարունակվել պատանեկության տարիներին՝ կախված անհատականության ձևավորման ընթացքում արժեքային համակարգի փոփոխության հետ:

Ինչպես արդեն նշեցի, տարիների հետ երջանկության սահմանները ընդարձակվում, նեղանում կամ հստակության են ձեռքբերում, այլ կերպ ասած՝ ենթարկվում են փոփոխության: Յուրաքանչյուրն ունի երջանկության իր սահամանումը: Մեկի համար դա առարկայական բնույթ ունի, մյուսի համար՝ վերացական, հոգևոր: Չնայած, երկու դեպքում էլ երջանկության զգացումը ներքին ապրումների հետ է կապված: Երջանիկ ես, երբ ներքին բավարվածություն ես ապրում, կարևոր չէ` դրա աղբյուրն առարկայական թե հոգևոր բնույթի է:

Խնդիրն ավելի ընդլայնված, ավելի գլոբալ առումով դիտարկելիս եկել եմ այն եզրակացության, որ լիարժեք երջանկության հասնելու համար յուրաքանչյուրս պետք է առավելագույնս պահպանենք համակեցության նորմերը՝ սկսած միջանձնային մակարդակից մինչև համամարդկային: Հատկապես վերջին աշխարհաքաղաքական, տնտեսական գլոբալացման պայմաններում դրա անհրաժեշտությունը մեծացել է: Աշխարհը գլոբալացվում է, ուզենք թե չուզենք: Այսօր, երբ գրեթե անխոչնդոտ է աշխարհի հասանելությունը, երբ այդքան հասանելի են հաղորդակցման գրեթե բոլոր տեսակները, դժվար է խուսափել գլոբալացումից: Արդեն իսկ կան այնպիսի խնդիրներ, որոնք վերաբերում եմ բոլոր-բոլորին, և դրանցից խուսափելն անհնար է: Սրան վառ ապացույց կարող է ծառայել մեծ վեցնյակի՝ G6-ի փոխակերպումը մեծ ութնյակի՝ G8-ի, իսկ այսօր արդեն` մեծ քսանյակի՝ G20-ի: Անհերքելի ապացույց:

Մարդն ու աշխարհը զարգանում են զուգահեռ, որոշ շեղումներով իհարկե, և շատ դեպքերում ոչ միաժամանակ ու համընթաց: Աշխարհի և մարդկության զարգացման ընթացքում միշտ և այժմ էլ բոլոր դիտարկումները, համեմատությունները պռոեկտվում են մարդ-ընտանիք-պետություն եռաչափության վրա: Ինչպես պետությունը կարելի է դիտարկել ընտանիքի մոդելի հիման վրա, այնպես էլ աշխարհը և դրանում տեղի ունեցող իրադարձությունները կարելի է վերլուծել հիմնվելով նույն մոդելի վրա: Ընտանիքը երջանիկ է, եթե այնտեղ խաղաղություն ու սեր է տիրում, շեշտադրությունը խաղաղության վրա: Խաղաղություն չկա, եթե չեն պահպանվում համակեցության նորմերը: Համակեցության նորմերը դրանք մարդու բնական իրավունքներն են, որոնք ամրագրված են տարատեսակ իրավական նորմերում և միջազգային կոնվենցիաներում: Ժողովրդավարական արժեքներն այլևս անհերքելի են: Դրանք այսպես թե այնպես իրականություն են: Միտքս եզրափակեմ հետևյալով. “մարդու բնական իրավունքները կարող են սահամանափակվել այնտեղ, որտեղ սկսվում են մեկ այլ մարդու բնական իրավունքները”: Հենց սա էլ թույլ տվեք համարել երջանկության բանալին: Սա երջանիկ լինելու միակ բանաձևն է:

Ինչքան էլ, որ մարդիկ իրար սիրեն և այլն, եթե խախտվում է նրանց միջև համակեցության նույնիսկ մեկ նորմ, ապա այն բերում է տխուր հետևանքների: Գլոբալ մակարդակում այս խզումը դառնում է պատերազմների պատճառ, իսկ միջանձնային մակարդակում` տարատեսակ կոնֆլիկտների, դժգոհությունների, հիասթափությունների, որոնց պատճառով մարդն իրեն այլևս երջանիկ չի զգում:

Ինձ թվում է, որ պետք է անպայման համապատասխան իրավական նորմ մշակել միջանձնային, միջմշակույթային, համամարդկային համակեցույթյան վերաբերյալ, որպեսզի մարդիկ հնարավորություն ունենան օրինական ճանապարհով հասնել իրենց երջանկությանը, իսկ հարկ եղած դեպքում էլ կարողանան վերականգնել իրենց երջանիկ լինելու խախտված իրավունքը:

Իսկ եթե լուրջ, ապա նման իրավական նորմի օրինակ կարելի է համարել զարգացած երկրներում ամուսնական պայմանգրերի ինստիտուտը: Բոլորս էլ քիչ թե շատ պատկերացում ունենք ամուսնական պայմանագրերի մասին: Իմ կարծիքով հիանալի լուծում է միջանձնային մակարդակում:

Աշխարհում ամեն ինչ սկսվում և ավարտվում է միջանձնային մակարդակում:

Հունվարի 26, 2012

Life Paths or the Right Choice

They say that everything is in your hands. Optimists or lucky ones think this way in general. Of course there’s a slice of truth in it but with 50/50 ratio. Pessimists or realists have another opinion about this. Although I know that realistic opinions are not accepted with a great inspiration, however there are much more useful other than the pointless optimistic ones. You can ensure yourself from probable risk that can arise leading to bad results being a realist.

Since the first day of a person’s life till the adult age nothing is in his hands, however sad the fact is. Who will be your parents, in what family you’ll be born, in what environment you’ll be brought up, in what conditions does not depend on you. Even reaching the adult age it’s hard to say whether you will have an opportunity to choose your life path.

Who, whom, where will meet and when and in what conditions the decision of your creation will be made does not depend on you. Will you be born or not does not depend on you. Who will be your parents does not depend on you. In what conditions will you start your life does not depend on you. How will you look like does not depend on you. In one word more than 50% of the initial conditions of your life do not depend on you.

For example, when you first time go to school, it does not depend on you who will be your first friend as your choice is limited to the number of present in the class. In other words his majesty destiny is always ready to limit your right to choose.

Till the adult age “right” decisions are made by your parents instead of you. Many get addicted to that “right” decision henceforth. This phenomenon is similar to traditional societies, where people have stereotyped way of thinking, where “right” and “wrong”, and “bad” and “good” are clearly fixed. Here the idea of adaptation and obedience rules. There is no other way.

Or many say follow your dream. And what if my dreams are out of morality norms and being conscious of the probable outcomes I don’t stop dreaming about those things. Now what, I don’t have a right to dream about bad things, I should dream within the “limits”. Even while dreaming your “choice” is limited. “It’s a shame! Are you crazy? It’s wrong!” Who says?

When I am asked what are my dreams I have to lie or at best say that I don’t have ones, because I already know what would be the reaction.

Or they say I lie that I dream about those things. What else is left to say to such limited and stereotyped people? At most you can do is to shake your shoulders.

It is not excluded that on the way of achieving your dream you’ll find out that it is a bit “bold” anyway. But this will be found out only when your dream comes true.

For example, I dream to leave this life not from getting old but as a result of a car accident, under alcoholic influence and in high spirits. But my dream limits at the very moment by the voice of my conscious. I imagine the sufferings of those who “love” me and at once I withdraw such dream. Or I can wait until the number of them will reduce. Or, at least, I should not multiple the numbers of those who “love” me or need me, if I have such a dream.

“Firework life - short and beautiful”.

I haven’t yet made a wrong decision to my assessing during my 25-year life. Everything goes as it should. But I always was afraid of making a wrong decision and still keep on being afraid of it. I think too much about it. That thought chases me all the time. Haven’t I made a wrong decision or missed the chance? Who knows…

I have always been afraid of facing a choice when there is only one way to choose and I ask the God not to put me in that state. For instance, the choice concerning the health. Here the destiny chooses. There is no explanation.

Once I have found the answer. I thought if the sick people didn’t exist so the healthy ones wouldn’t assess their own health. For instance, the acquired disability. Many disabled people approve that it doesn’t mean anything. They continue their life path but in other conditions already. They awake us to value the opportunities we have.

Although choice of the initial conditions of your life path does not depend on you, which is the basis for the later heading, but life gives you an opportunity to choose. There are many who complain about their life blaming the destiny. After you listen to their life story you understand that in many cases they have chosen their today’s “unhappy” state. They didn’t take into account others’ experience, made their decisions under the impact of the moment, hurried, or were too much optimistic. Of course, it is very hard to be always conscious, provident, self-control, etc.

Recently I use to hear very frequent that people tell me: “don’t delay your decision to marry, otherwise later on you’ll understand a lot about marriage and you wouldn’t marry ever.” What they want to say? Get married and get yourself into … you know what, let me avoid mentioning.

That is to say, the society provokes you to make a wrong choice. Blows dusty into your eyes, limits your outlook with stereotypes. In one word, the external incendiaries blind your brain and you become unable to make a right decision any longer.

Oh, human beings beware of stereotyped societies!

Globally speaking, if we take the phenomenon of the life path choice due to value system in Western and Eastern societies, so we can see that in both cases people are unhappy. In West the permissiveness exists and in East everything is limited by “non-permits”. Golden middle doesn’t exist. In conditions of permissiveness the choice is made instinctively, which often has bad results. And in conditions of “non-permits” the sense of dissatisfaction leads to collapse.

Everything is too complicated. But as the French say “c’est la vie”. Don’t fuss too much, sooner or later we all going to die.

Smile and love each other.

October 19, 2011

Կյանքի ուղիներ կամ դրանց ճիշտ ընտրություն

Ասում են, թե ամեն ինչ քո ձեռքերում է: Սովորաբար այսպես են մտածում լավատես մարդիկ կամ հաջողակները: Ճշմարտություն կա ասվածի մեջ, բայց 50/50 հարաբերակցությամբ: Հոռետեսները կամ ավելի ճիշտ իրատեսներն այլ կարծիք ունեն այս մասին: Չնայած գիտեմ, որ իրատեսական պատկերացումները մեծ ոգևորությամբ չեն ընդունվում, բայց այնուամենայնիվ ավելի օգտակար են, քան փուչ լավատեսակաները: Իրատես լինելով կարողանում ես ապահովագրվել հնարավոր ռիսկերից, որոնք կարող են առաջանալ՝ իրենց հետ բերելով վատ հետևանքներ:


Մարդու կյանքի առաջին օրվանից սկսած մինչև չափահասություն ոչինչ էլ նրա ձեռքերում չէ, որքան էլ որ տխուր լինի այս փաստը: Ովքեր կլինեն քո ծնողները, ինչպիսի ընտանիքում կծնվես, ինչպիսի միջավայրում կդաստիարակվես, ինչպիսի պայմաններում՝ քո ընտրությունից կախված չէ: Նույնիսկ չափահաս դառնալուց հետո էլ դժվար է ասել՝ կյանքիդ ուղին ընտրելու հնարավորություն կունենաս, թե ոչ:


Ով, ում, որտեղ կհանդիպի, և երբ ու ինչպիսի պայմաններում կորոշվի քո արարման հարցը՝ քեզանից կախված չէ: Լույս աշխարհ կգաս թե ոչ՝ քեզանից կախված չէ: Ովքեր կլինեն քո ծնողները՝ քեզանից կախված չէ: Ինչպիսի պայմաններում կսկսես կայնքդ՝ քեզանից կախված չէ: Ինչպիսի տեսք կունենաս՝ քեզանից կախված չէ: Մի խոսքով մեծ հաշվով՝ քեզանիցկախված չէ կյանքիդ ուղու մեկնարկային պայմանների ընտրության գրեթե 50 տոկոսից ավելին:


Օրինակ, երբ առաջին անգամ գնում ես դպրոց, քեզանից կախված չէ, թե ով կլինի քո առաջին ընկերը, քանի որ քո ընտրությունը սահմանափակվում է դասարանում ներկաներով: Այլ կերպ ասած, մեծարգո ճակատագիրը միշտ պատրաստ է սահամանափակել քո ընտրության իրավունքը:


Մինչև չափահասությունդ վրա է հասնում, քո փոխարեն “ճիշտ” որոշում են կայացնում ծնողներդ: Շատերն այնուհետև կախվածության մեջ են ընկնում այդ “ճիշտ” ընտրությունից: Այս երևույթը հատկապես բնորոշ է ավանդույթային հասարակույուններին, որտեղ մարդիկ ունեն կարծրատիպային մտածելակերպ, որտեղ հստակ են “ճիշտն” ու “սխալը”, “վատն” ու “լավը”: Այստեղ համակերպվելու, հնազանդվելու գաղափարն է տիրում: Ուրիշ ձև չկա:


Կամ էլ շատերն ասում են՝ հետևիր երազանքիդ: Իսկ եթե երազանքներս դուրս են բարոյականության նորմերից և քաջ գիտակցելով դրանց հնարավոր հետևանքների մասին՝ միևնույն է չեմ դադարում երազել դրանց մասին: Հիմա ինչ, իրավունք չունեմ “վատ” բաներ երազել, պետք է անպայման “սահմանների” մեջ երազեմ: Նույնիսկ երազելուց է “ընտրությունդ” սահամանափակ: “Ամոթ է: Գժվել ես: Սխալ է:” Ով ասեց, է:


Երբ ինձ հարցնում են՝ ինչպիսի երազանքներ ունեմ, հաճախ ստիպված եմ ստել կամ լավագույն դեպքում ասել, որ չունեմ, որովհետև արդեն գիտեմ, թե ինչպիսին կլինի արձագանքը:


Կամ էլ ասում են, որ ստում եմ, որ նման բաներ եմ երազում: Էլ ինչ ասես այդպիսի սահամանափակ, կարծրատիպացված մարդկանց: Առավելագույնս կարող ես ուսերդ թափահարել ու վերջ:


Չի բացառվում, որ երազանքիդ հասնելու ճանապարհին պարզես, որ մի փոքր “համարձակ” են դրանք այնուամենայնիվ: Բայց դա հայտնի կդառնա միայն, երբ երազանքդ իրականանա:


Օրինակ՝ ենթադրենք, երազում եմ կայնքից հեռանալ ոչ թե ծերությունից, այլ ասենք՝ ավտովթարի հետևանքով, խմիչքի ազդեցության տակ, լավ տրամադրությամբ: Բայց երազանքս հենց նույն պահին սահամանափակվում է խղճիս ձայնով: Պատկերացնում եմ ինձ “սիրող” մարդկանց տառապանքները և հետ եմ կանգնում երազանքիցս: Կամ էլ կարելի է սպասել միչև դրանց թիվը պակասի: Կամ էլ, եթե նման երազանք ունեմ, ուրեմն պետք է երազանքիս հասնելու ճանապարհին ինձ “սիրողների” կամ իմ կարիքն ունեցողների թիվը չավելացնեմ գոնե:


“Կյանք հրավառություն՝ կարճ ու գեղեցիկ:”


Իմ ապրած 25 տարիների ընթացքում իմ գնահատմամբ դեռ ոչ մի սխալ ընտրություն չեմ արել: Ամեն ինչ գնում է իր հունով: Սակայն միշտ վախեցել եմ սխալ ընտրություն անելուց ու դեռ շարունակում եմ վախենալ: Շատ եմ մտածում դրա մասին: Անընդհատ ինձ հետապնդում է այդ միտքը: Արդյոք չեմ սխալվել, արդյոք բաց չեմ թողել ինձ ընձեռնված հնարավորությունը: Ով գիտի…


Միշտ վախեցել եմ ու Աստծուն խնդրել, որ ինձ չկանգնեցնի այնպիսի ընտրության առջև, երբ ընտրելու թերևս միայն մեկ տարբերակ կլինի: Օրինակ՝ առողջության հետ կապված: Հիմա և միշտ էլ եղել են հիվանդություններ, որոնք անբուժելի են: Այստեղ ճակատագիրն է ընտրում: Չկա ոչ մի բացատրություն:


Մի ժամանակ գտել էի պատասխանը: Մտածում էի, որ եթե հիվանդ մարդիկ չլինեն, ապա առողջները չեն գնահատի իրենց սեփական առողջությունը: Օրինակ՝ ձեռքբերովի հաշմանդամությունը: Շատ հաշմանդամներ ապացուցում են, որ դա դեռ ոչինչ չի նշանակում: Շարունակում են իրենց կայնքի ուղին, բայց արդեն այլ պայմաններում: Նրանք սթափցնում են մեզ՝ գնահատել մեր ունեցած հնարավորությունները:


Որքան էլ քեզանից կախված չլինի կյանքիդ ուղու մեկնարկային պայմանների ընտրությունը, որը հիմք է հանդիսանում հետագա ընթացքի համար, այնուամենայնիվ կյանքը հնարավորություն ընձեռնում է ընտրելու համար: Շուրջս շատերը կան, ովքեր բողոքում են իրենց կյանքից՝ մեղադրելով ճակատագրին: Բայց, երբ լսում ես իրենց կյանքի պատմությունը, հասկանում ես, որ շատ դեպքերում հենց իրենք են ընտրել իրենց այսօրվա “դժբախտ” կացությունը: Հաշվի չեն առել ուրիշների փորձը, որոշում են կայացրել պահի ազդեցության տակ, շտապել են, չափից ավել լավատես են եղել: Իհարկե, շատ դժվար է միշտ սթափ լինել, հեռատես լինել, ինքնակառավարվել և այլն:


Վերջերս հաճախ լսում եմ, որ ասում են “մի ուշացրու ամուսնանալու մասին որոշումդ, թե չէ հետո շատ բան կհասկանաս և չես ամուսնանա այլևս”: Ինչ է ուզում են ասել՝ ամուսնացիր ու ընկիր… ինքներդ գիտեք ինչի մեջ, էլ չասեմ: Այ քեզ բան...


Այսինքն հասարակությունը դրդում է քեզ սխալ ընտրություն կատարել: Թոզ է փչում աչքերիդ, սահամանափակում է մտահորիզոնդ կարծրատիպերով: Մի խոսքով արտաքին գրգռիչները մթագնում են ուղեղդ, և դու այլևս ունակ չես ճիշտ որոշում կայացնել:


Ով, մարդ՝ զգուշացիր կարծրատիպացված հասարակությունից:


Գլոբալ առումով, եթե վերցնենք կյանքի ուղու ընտրության ֆենոմենը՝ ըստ արժեքային համակարգերի արևմտյան և արևելյան հասարակություններում, ապա երկու դեպքում էլ մարդիկ դժբախտ են: Արևմուտքում ամենաթողություն է, իսկ Արևելքում՝ ամեն ինչ սահամանափակված է “չիկարելիներով”: Ոսկե միջին չկա: Ամենաթողության պայմաններում բնազդային ընտրություն է կատարվում, որը հաճախ վատ հետևանքներ է ունենում: Իսկ “չիկարելիների” դեպքում էլ չբավարարվածության զգացումն իվերջո տանում է կործանման:


Շատ բարդ է, շատ: Բայց ինչպես կասեին ֆրանսիացիները՝ “c’est la vie”: Շատ մի մտածեք մարդիկ, վաղ թե ուշ բոլորս էլ կնքելու ենք մահկանացուն:


Ժպտացեք և սիրեք զմիմյանց:

Հոկտեմբերի 17, 2011